Od Redakcji KS. WOJCIECH BARTKOWICZ 5

Artykuły

GRZEGORZ GÓRNY, Wdzięczni Benedyktowi XVI 7

KS. STANISŁAW HARĘZGA, Jezus wobec prawdziwego i fałszywego zgorszenia 11

KS. BP ZBIGNIEW KIERNIKOWSKI, Szaweł zgorszony Jezusem 19

LUDMIŁA GRYGIEL, Święta reformatorka 29

JAROSŁAW DUDAŁA, Kwiat na pustyni 38

JERZY GRZYBOWSKI, Upominać, nie upominając,i rozpoznać upomnienie 43

WOJCIECH KACZMAREK, Zdrada Judasza w dramacie K. H. Rostworowskiego Judasz z Kariothu 52

ANDRZEJ GRAJEWSKI, Bilans Komisji Majątkowej 61

JAROSŁAW WĄSOWICZ SDB, Listy spod gilotyny 71

 

Nasza rozmowa

Przystać na Boży wybór. Rozmowa z S. NOËLLE HAUSMAN 79

O seksualności - otwarcie i szczerze. Rozmowa z KS. STEPHENEM J. ROSSETTIM 88

Pojednanie to sprawa na lata. Rozmowa z PROF. JERZYM KŁOCZOWSKIM 96

 

Nasza modlitwa

PIOTR SZYRSZEŃ SDS, Faryzeusz, celnik i ja 103

KS. KARD. ALBERT VANHOYE SJ, Usprawiedliwienie przez wiarę 112

S. ÉDITH, Łono Ojca 123

 

Nad nauczaniem Kościoła

KS. PIOTR MAJER, Prawo kanoniczne a zgorszenie 127

 

Z życia Kościoła

SŁAWOMIR PAWŁOWSKI SAC, O zgorszeniu i nawróceniu – ekumenicznie 135

KS. ABP BRUNO FORTE, Łaska posłuszeństwa 141

S. KATARZYNA ŻANETA SZTYLC CSSE, Męczeństwo sióstr elżbietanek 146

 

Pytania i odpowiedzi

KS. BP ANDRZEJ SIEMIENIEWSKI, Medytacja "chrześcijańska" na manowcach 151

 

Świadectwa

"Pomóż mi przebaczyć" 157

Czułam się i winna, i skrzywdzona 160

Trzy nawrócenia 163

Niczego nie pragnął dla siebie 165

Z pustymi rękami przed Nim 167

Walka Boga o nas 170

Mroczna tajemnica wojskowych Powązek 172

 

Lektury 176

Kultura 190

Ogłoszenia 193

To Our Readers 194

Contents 196

"Niepodobna, aby nie przyszły zgorszenia, ale biada temu, przez którego przychodzą..." (por. Łk 17,1; Mt 18,7). Proroctwo Jezusa dotyczące losów Kościoła jednocześnie uspokaja i niepokoi. Bolesnym pocieszeniem może być fakt, że nasze czasy nie są w żaden sposób wyjątkowe: w każdym pokoleniu we wspólnocie uczniów Chrystusa znajdują się gorszycie­le, a więc "antyapostołowie", którzy niszczą królestwo Boże w sercach ludzi. Nie gorszmy się zatem zgorszeniem! Jednocześnie słowa Jezusa muszą każdego chrześcijanina zaniepokoić - chciałoby się na nie odpowie­dzieć: "Czy nie ja, Panie...?".

Z S. NOËLLE HAUSMAN, profesorem w jezuickim Instytucie Studiów Teologicznych w Brukseli, audytorką II Specjalnego Zgromadzenia Synodu Biskupów poświęconego Europie, rozmawia s. Stéphanie, mniszka jerozolimska

Jak określiłaby Siostra nawrócenie?

Potrzebny jest pewien dystans czasowy, by należycie podsumować pontyfikat Benedykta XVI. Zanim nastąpi ów czas pogłębionej refleksji, warto już teraz wyrazić swą wdzięczność Josephowi Ratzingerowi. Tak naprawdę powinno się ująć w jedną całość jego wieloletnią posługę dla Kościoła w Watykanie - najpierw w roli prefekta Kongregacji Nauki Wiary i członka licznych dykasterii, a następnie jako papieża. Ten wybitny teolog, uchodzący za jednego z najbardziej wnikliwych myślicieli religijnych na świecie w XX wieku, należał bowiem przez niemal ćwierć wieku do grona najbliższych współpracowników Jana Pawła II.

Z KS. STEPHENEM J. ROSSETTIM, profesorem Wydziału Teologii i Religioznawstwa Katolickiego Uniwersytetu Ameryki w Waszyngtonie, konsultantem Konferencji Episkopatu USA, rozmawia Mira Majdan

W dziejach Kościoła spotykamy wielu wspaniałych pasterzy - biskupów i prezbiterów. Czy w ich życiu można odnaleźć jakieś punkty wspólne na drodze formacji? Co sprzyjało ich dojrzewaniu?

Trudno jest nam wyobrazić sobie świat, w którym zniknęłyby zgorszenia. Jeśli jedne odchodzą, ciągle pojawiają się nowe. Zgodnie z grecką etymologią słowa skandalon są nimi wszelkie przeszkody będące przyczyną zmylenia drogi, zatrzymania się czy upadku człowieka. Mogą one pochodzić od zewnętrznych okoliczności życia, od konkretnych ludzi i od nas samych, powodując pogorszenie ludzkiej kondycji w sferze materialnej, moralnej czy religijnej.

Z PROF. JERZYM KŁOCZOWSKIM, historykiem, dyrektorem Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie, rozmawia ks. Mirosław Cholewa

Jakie znaczenie posiada orędzie podpisane w sierpniu 2012 roku przez Kościół rzymskokatolicki w Polsce i Prawosławną Cerkiew w Rosji?

Warto mieć świadomość, że poruszamy się pośród pewnych dwuznaczności. Pod imieniem Szaweł kryje się bowiem także Paweł. Jezus też nie zawsze był i nie zawsze jest jednoznacznie rozumiany. Również pojęcie zgorszenia w Biblii nie jest jednoznaczne. Samo w sobie jawi się ono najpierw jako rzeczywistość negatywna.

Otwieram Ewangelię według św. Łukasza. Jej autor, towarzysz podróży misyjnych św. Pawła, badał dokładnie wszystkie wydarzenia przekazane przez naocznych świadków i sługi słowa. Ileż razy w oryginale trzeciej Ewangelii pojawia się zwrot egeneto - "stało się", "zdarzyło się"! Spotkanie z Jezusem i Jego słowem jest wydarzeniem. Św. Łukasz spisał to, co się zdarzyło w życiu różnych osób, często bardzo pokiereszowanych, po to, żeby ewangelizować ewangelizatorów, ukazać posłanym z Dobrą Nowiną Jezusowy styl ewangelizacji; po to, by ewangelizować pogańskie tereny serca przyszłego ewangelizatora, zanim ten wyruszy na misyjne szlaki.

Obserwując historię Kościoła, nietrudno zauważyć, że od początku swego istnienia przeżywał różnorakie formy kryzysu, które zawsze pokonywał dzięki reformom, inspirowanym zazwyczaj przez świętych. Ci natchnieni reformatorzy nie opracowują uczonych rozpraw i nie zajmują się socjologicznymi analizami, lecz podejmują konkretne działania, podyktowane miłością do Boga i Jego Kościoła.

Temat usprawiedliwienia przez wiarę może się wydawać zbyt intelektualny i skomplikowany, ale - według Apostoła Pawła - ma on podstawowe, wręcz fundamentalne znaczenie. Widać to w jego liście do wspólnot chrześcijańskich Galacji, przechodzących poważny kryzys. Można się tego domyślić już z samego wstępu do listu, skoro św. Paweł, zamiast spokojnie przedstawić się jako "z woli Bożej apostoł Jezusa Chrystusa" (2 Kor 1,1), od razu uderza w tony polemiczne: "Paweł, apostoł nie z ludzkiego ustanowienia czy zlecenia, lecz z ustanowienia Jezusa Chrystu­sa i Boga Ojca" (Ga 1,1).

Skrajna seksualizacja życia jest w naszym kręgu kulturowym faktem. Niemniej tu i ówdzie pojawiają się przykuwające uwagę świadectwa przedmałżeńskiej czystości. A nawet całe promujące ją ruchy.

Ostatnio usłyszeliśmy o dość niezwykłej parze, która oświadczyła publicznie, że zamierza czekać ze współżyciem do ślubu. Parę tę tworzą: 27-letnia aktorka o olśniewającej urodzie, Camilla Belle (katoliczka), oraz o rok młodszy Tim Tebow, wielka gwiazda futbolu amerykańskiego.

Zatrzymywanie się nad jednym tylko zdaniem Ewangelii, by czynić z niego przedmiot lectio divina, może wydawać się niewystarczające. Nawet samo użycie terminu lectio wydaje się w tej sytuacji pewną przesadą - cóż bowiem może przynieść ograniczona do jednego wersu Pisma lektura?

Często zmieniałem miejsca zamieszkania i chodziłem w niedziele do wielu różnych kościołów. W jednym z nich, przed wielu laty, w czasie homilii rozpłakało się małe dziecko. Krzyczało bardzo. Biedna matka nie mogła go uspokoić. Kapłan przerwał homilię, chwilę odczekał i, podnosząc głos o kilka tonów, powiedział w wielkim uniesieniu: "Popatrzcie, tak Pan Bóg karze matki na dzieciach! W Biblii jest powiedziane, że do dziesiątego pokolenia hańba rodziców będzie dotykać ich dzieci.

Słowo "zgorszenie" (łac. scandalum) w Kodeksie Prawa Kanonicznego występuje prawie 30 razy. Choć Kodeks nie podaje żadnej definicji zgor­szenia, można ją znaleźć w Katechizmie Kościoła Katolickiego: "Zgor­szenie jest postawą lub zachowaniem, które prowadzi drugiego czło­wieka do popełnienia zła" (KKK, 2284). I w takim właśnie sensie - a więc rozumiane jako "zły przykład", "zły wpływ" czy "demoralizacja", nie zaś jako "oburzenie" wywołane niemoralnym postępkiem, naruszenie czy­jegoś poczucia przyzwoitości - trzeba postrzegać zgorszenie w rozumieniu prawa. Zgorszyć kogoś, to znaczy przyczynić się do upadku jego wia­ry i moralności.

Przygotowania do pracy nad dramatem o Judaszu (ogłoszonym w 1913 roku w Krakowie) poprzedziły drobiazgowe studia Karola Huberta Rostworowskiego nad Pismem Świętym i historią Izraela. Bezpośrednim zaś powodem - jak sam wyznawał - miały być dwa szkodliwe "wybryki literackie" (chodziło najprawdopodobniej o powieść Gustawa Daniłowskiego Maria Magdalena i dramat Carla Sternheima lub Georga von der Gabelentza o Judaszu), które swoją ignorancją wobec świata Biblii mocno zbulwersowały pisarza.

Czy zgorszenie może być przyczyną podziału chrześcijan? Spontanicz­nie nasuwa się odpowiedź twierdząca, ale Sobór Watykański II wśród przyczyn podziałów nie wymienia zgorszenia czy skandalu, lecz przyjmo­wanie i wyjaśnianie spuścizny Apostołów "w różnej postaci i w różny sposób", "brak wzajemnego zrozumienia i miłości" i, ogólnie, "przyczyny zewnętrzne" (DE, 14).

Działalność Komisji Majątkowej stała się ważnym elementem kształtowania relacji Kościół - państwo nie tylko w zakresie restytucji dóbr zrabowanych przez komunistów w czasach PRL-u. W ciągu ostatnich lat jej działalność stała się także przyczyną zmasowanych ataków medialnych i politycznych na Kościół, utrwalając fałszywe stereotypy w opinii publicznej oraz przyczyniając się do wzrostu nastrojów antyklerykalnych w Polsce. Warto więc przeanalizować najważniejsze okoliczności jej działania i spróbować odpowiedzieć na pytanie, co było powodem kontrowersji, które towarzyszyły jej pracy.

Najdrożsi moi kapłani i diakoni!

Najdrożsi zakonnicy i zakonnice!

Najdrożsi wierni!

W czerwcu 1999 roku podczas pielgrzymki do ojczyzny Jan Paweł II wyniósł na ołtarze pierwszą grupę polskich męczenników II wojny światowej. W tym gronie znaleźli się wychowankowie salezjańskiego oratorium z Poznania z ul. Wronieckiej. Są popularnie nazywani "Poznańską Piątką". Za działalność w konspiracji zostali przez Niemców aresztowani we wrześniu 1940 roku, więzieni w Poznaniu (m.in. w Forcie VII), we Wronkach, Berlinie, Zwickau.

Czym jest medytacja proponowana i promowana przez Laurence’a Freemana OSB?

"Wielu chrześcijan gorąco pragnie dzisiaj nauczyć się autentycznej modlitwy, chociaż współczesna kultura ogromnie utrudnia zaspokojenie odczuwanej przez nich potrzeby ciszy, skupienia i medytacji" - ponad 20 lat temu kard. Józef Ratzinger, ówczesny prefekt Kongregacji Nauki Wiary, tymi słowami rozpoczął swój list na temat medytacji chrześcijańskiej Orationis formas.

Copyright: Wydawnictwo BERNARDINUM Sp. z o.o.