Jak obronić się przed próbami niwelowania pamięci historycznej, przed intelektualną i duchową demencją, która staje się pro gramowym celem władzy i mediów wieszczących, że „polskość to nienormalność”, wzywających do uwolnienia się od „garbu polskiej historii”? Doskonałym orężem jest najnowsza książka i pierwszy wywiad rzeka prof. Andrzeja Nowaka, wybitnego historyka, autora m.in. monumentalnego cyklu Dzieje Polski.
Publikacja pozwala przysłuchiwać się fascynującej rozmowie wybitnych intelektualistów, w której wybrzmiewa autentyczna troska o Polskę. Zaproszeni do głębokiej refleksji o historii i o człowieku w historii, możemy przekonać się o znaczeniu sił kształtujących naszą wspólnotę narodową od roku 1000, gdy po raz pierwszy w żywocie św. Wojciecha pojawiło się słowo „Polonia”. Kiedy dzisiaj z podstawy programowej nauczania historii usuwa się wydarzenia, które nadawały bieg dziejom ojczyzny, kiedy spycha się na margines jej bohaterów, rozmówcy zachęcają nas do spojrzenia na naszą rodzimą historię jak na fenomen, rzecz wyjątkową i niezwykłą, opartą na wolności i na kulturze obywatelskiej. Stawiając opor niepokojącym trendom pluralizmu postprawdy, które z zażenowaniem przyjmują pojęcie faktu historycznego, z tym większym uznaniem i zaciekawieniem sięgamy po publikację, która ukazuje nasze miejsce na mapie Europy, w potrzasku między sąsiadującymi potęgami, wciąż oddziałującym na nasze relacje wewnętrzne i szanse przetrwania. Gdzie wciąż jeszcze mamy do czynienia z ciągłością kulturowo-rodzinną, a gdzie jej brakuje? Z których miejsc została ona całkowicie wyrwana z korzeniami i przesadzona? Wodząc palcem po kulturowej mapie Polski, odkrywamy klucz historii i geografii, źródła także aktualnych tendencji i postaw politycznych mieszkańców poszczególnych jej regionów. Opowiadając o przeszłości jako o dyskursie władzy, Andrzej Nowak i Piotr Legutko wyjaśniają również pojęcie polityki historycznej oraz tego, jak jest ona rozumiana i realizowana przez kolejne rządy oraz instytucje. Tłumaczą, jakie wnioski z niej warto wyciągać i jakie powinna ona mieć ambicje, aby ukazywać proces rozwoju kultury polskiej, rozumianej jako cierpliwa uprawa przez pokolenia. Z dużym zainteresowaniem książkę tę przyjmą wszyscy, którzy – wdzięczni za dokonania przodków, mimo głosów krytyki i pretensji, wobec nieudanych działań, błędów i zaniechań antenatów – chcą włączać się w dzieło wspólnej budowy naszego polskiego domu.
mmz
PASTORES 108 (3) 2025
