Księga Lamentacji, której autorstwo zostało przypisane w Wulgacie prorokowi Jeremiaszowi, a której treść kojarzy się w każdym bądź razie z jego dziełem literackim, to mało znany i nieco tajemniczy tekst Starego Testamentu. Jego tło historyczne stanowi tragedia Jerozolimy w roku 586 przed Chrystusem: po długotrwałym oblężeniu król Babilonu, Nabuchodonozor, zdobył i doszczętnie zniszczył stolicę. Świątynia została sprofanowana, ograbiona, spalona i zburzona, a Judea utraciła niepodległość.
Ocalałych znaczniejszych mieszkańców Jerozolimy skazano na wygnanie i zesłano do Babilonu; pozostali musieli znosić ciężar obcej okupacji. Była to istna katastrofa. Dramatycznie zaciążyła na historycznej świadomości ludu, który przeżył zniszczenie jako rozpad swojej tożsamości religijnej i narodowej. Księga obrazuje więc czas żałoby, rozpaczy i śmierci, jest w istocie nieutulonym w żalu lamentem z czasu mroku, pośród którego, paradoksalnie, zarysowuje się historia zbawienia.
Niedawno ukazał się komentarz do Lamentacji autorstwa biblisty, Pino Stancariego: Nei giorni del pianto. Lettura spirituale delle „Lamentazioni” [2]. Warto podkreślić znaczenie tego komentarza, ale nade wszystko zaskoczenie słowem Bożym, które wychodzi nam naprzeciw, by pomóc zrozumieć czas, jaki przeżywamy. Publikacja ta „kazała nam uświadomić sobie, jak bardzo bolesna i tragiczna jest historia ludzkości zarówno dzisiaj, jak i wczoraj, w wielu krajach na świecie, tak jak teraz w Europie” (s. 5), a obecnie także na Bliskim Wschodzie.
[1] Il Libro delle Lamentazioni: I giorni del pianto, „La Civiltà Cattolica”, 4174/2024, s. 340-349.
[2] P. Stancari, Nei giorni del pianto. Lettura spirituale delle «Lamentazioni», R-Accogliere, Rende (Cs) 2022. Przy cytowaniu dalej tego dzieła podano w nawiasie numer strony.
Więcej przeczytasz w najnowszym numerze kwartalnika PASTORES 107 (2) 2025.
[z włoskiego tłumaczyła Agnieszka Kuryś]
GIANCARLO PANI SJ (ur. 1944), historyk religii, były wykładowca historii chrześcijaństwa na Uniwersytecie La Sapienza w Rzymie.
