Czy coś jest dobre po prostu dlatego, że jest? Czy samo istnienie ludzi jest dobrem? W epoce rozwoju biotechnologii, gdy od woli jed­nostek w coraz większym stopniu zależy życie innych ludzi, pytania się mnożą: czy życie jest takim dobrem, które warto przekazywać? Czy posiadanie potomstwa jest obowiązkiem, a rezygnacja z nie­go jest naganna? „Czy mam prawo narzucać egzystencję innym?”

Te pytania, dotyczące nie tylko życia jednostek, ale i ludzkości, są w pełni zasadne dzisiaj, kiedy „ludziom coraz bardziej przeszkadza­ją ograniczenia narzucane przez wszystko, co dane, a nie wybrane”, a najwyższym ideałem nowoczesności jest samostanowienie. W tym kontekście filozoficzną refleksję nad związkami między wolnością, dobrem i bytem, a w istocie nad przyszłością lub samozniszczeniem ludzkości proponuje filozof, Rémi Brague. Ten wybitny znawca fi­lozofii religii i historii filozofii, wnikliwy myśliciel znany w Polsce dzięki sześciu już książkom wydanym przez Teologię Polityczną, z ogromną erudycją łączy żelazną logikę rozumowania, ścisłość wywodu, klarowność stylu, solidnie uzasadnione i jednoznaczne wnioski. Zbiór sześciu jego wykładów wygłoszonych w Barcelo­nie w 2009 roku to głos w obronie metafizyki. Szkic historyczne­go rozwoju metafizyki i jej przeobrażeń w trakcie ewolucji myśli filozoficznej pokazuje, jak odległe niekiedy w czasie i sprawiające wrażenie anachronicznych idee filozoficzne przekładają się na spo­sób myślenia i działania dzisiejszego człowieka. Nihilizm, wolność jako stawanie ponad dobrem i złem, niechęć i wręcz nienawiść do metafizyki okazują się także nienawiścią do człowieka, „jedynej podpory metafizycznego niepokoju”. Dziś bowiem chodzi nie tylko o Dobro i Prawdę, ale również o „transcendentalny problem Bytu”. Jak dowodzi Brague, „nie przyszliśmy na ten świat z własnej woli, ale to właśnie od naszej woli zależy, czy chcemy powołać na niego innych”. Dalsze istnienie ludzkości może opierać się tylko na prze­konaniu, „że życie jest dobrem (...) nie tylko dla tych, którzy je prze­kazują, ale także dla tych, którzy je otrzymują”. Przeciwstawianie metafizyki „prawdziwemu życiu” to błąd, gdyż „tam, gdzie stawką jest życie albo śmierć, trudno nie uprawiać metafizyki”.

ak

PASTORES 107 (2) 2025