To prawdziwa historia. Mąż zostawia żonę dla innej kobiety. Mają troje małych dzieci. Mężczyzna pytany ,,dlaczego?” odpowiada, że w jego środowisku wszyscy tak robią. Takich dramatów jest u nas coraz więcej, dlatego coraz częściej stają naprzeciwko siebie: po jednej stronie zdrada, egoizm i relatywizm, a po drugiej odpowiedzialność, krzywda i prawda. Znajomi takich małżeństw nie chcą się wtrącać, broń Boże napominać, bo przecież ,,każdy ma prawo decydować o sobie”. Przypominają się słowa Josepha Ratzingera: ,,Powinniśmy uznać fakt, że istnieje spór o wartości, w którym chrześcijanie muszą bronić nie tylko Kościoła, lecz także człowieka stworzonego przez Boga”¹.

---

Tak, istnieje spór o wartości. Istnieje spór między agresywnym relatywizmem a prawdą, zwłaszcza chrześcijańską, która nie godzi się na relatywizm i na ludzką krzywdę. Czy współcześni polscy księża uczestniczą w tym sporze? W jaki sposób powinniśmy stawać po stronie porzucanych małżonków, dzieci i prawdy? Zbyt łatwo pozwoliliśmy wmówić Polakom, że Kościół jest bezduszną instytucją, która bezwzględnie narzuca prawdy religijne i moralne. Za słabo potrafimy przekonywać, że w świecie chorym na dżumę relatywizmu Kościół stoi po stronie prawdy, bo stoi po stronie człowieka stworzonego przez Boga. Warto na nowo wydobyć najważniejsze myśli specjalisty od prawdy, relatywizmu i konfrontacji między nimi – Josepha Ratzingera. I warto poczynić bezpośrednie odniesienia do misji duchownych.

,,Cóż to jest prawda?” (J 18,38)

Myśl ludzka wypracowała różne koncepcje prawdy: metafizyczną (owoc starożytności i średniowiecza; zgodnie z nią każdy byt jest prawdą, bo jest pomyślany i chciany przez Boga – doskonały Intelekt), klasyczną (prawda to zgodność myśli o rzeczywistości z nią samą), historyczną (prawdą jest tylko to, o czym na pewno wiemy, że się wydarzyło i jak się wydarzyło), konsensualną (prawda to wynik zgody lub decyzji większości), koherencyjną (prawda to spójność zdań w systemie twierdzeń), pragmatyczną (prawda to to, co użyteczne, co ,,działa”) i zdroworozsądkową (prawdę wskazuje zdrowy rozsądek). Jak widać, nie ma jednej koncepcji prawdy. Każdą z nich można poddać surowej krytyce i odrzucić. Dla przykładu: prawda jako zgodność myśli z rzeczywistością brzmi pięknie, lecz czym ostatecznie jest rzeczywistość? Tylko materią? Produktem świadomości ducha? Ważna jest prawda historyczna, lecz czy cała przeszłość jest udokumentowana wiarygodnymi źródłami? Zgodą lub decyzją większości legalizuje się aborcję i eutanazję – czy zatem większość ma rację? (...)

¹ J. Ratzinger, Opera omnia, Wydawnictwo KUL, Lublin, VIII/1, s. 370. Dalej podano w nawiasach oznaczenia tomu i strony.


Więcej przeczytasz w najnowszym numerze kwartalnika PASTORES 111 (2) 2026

---

KS. KRZYSZTOF KAUCHA (ur. 1968), teolog, profesor w Katedrze Chrystologii i Eklezjologii Fundamentalnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Opublikował m.in. książkę „Cóż to jest prawda?” Argumentacja z prawdy za najwyższą wiarygodnością chrześcijaństwa na kanwie twórczości Josepha Ratzingera

---