Diagnozowany przez Jana Pawła II w Reconciliatio et paenitentia kryzys sakramentu pokuty nie wynika jedynie z sekularyzacji, lecz przede wszystkim z głębokich przemian antropologicznych. Jego rdzeniem jest paraliż sumienia: zanik poczucia Boga prowadzi do zaniku poczucia grzechu (18). Współczesny człowiek przestaje widzieć grzech jako zerwanie relacji z Bogiem, redukując go do problemu psychologicznego lub społecznego – a wówczas sakrament pojednania traci rację bytu.
Towarzyszą temu dwa owoce hiperindywidualizmu: subiektywizacja sumienia, w której to człowiek staje się sędzią dobra i zła, oraz utrata świadomości wspólnotowego wymiaru grzechu. Zło przestaje być postrzegane jako rana zadana Kościołowi, a staje się sprawą prywatną. Równocześnie spowiedź bywa redukowana do rozmowy terapeutycznej dającej emocjonalną ulgę, co zaciera jej sakramentalny charakter i wymiar osobistego spotkania z Chrystusem.
Wobec tego kryzysu Kościół stoi przed pilnym zadaniem przywrócenia zdolności rozeznania grzechu i formacji sumienia. Posługa spowiednicza musi odzyskać swoje właściwe miejsce jako fundament pedagogiki chrześcijańskiej (formacji pochrzcielnej): konfesjonał pozostaje bowiem dostępnym dla każdego laboratorium wolności, gdzie buduje się wewnętrzny ład konieczny do dojrzałego życia duchowego.
Więcej przeczytasz w najnowszym numerze kwartalnika PASTORES 111 (2) 2026
KS. WOJCIECH BARTKOWICZ (ur. 1963), teolog, wykładowca teologii moralnej w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Opublikował m.in. książkę Wolność jako problem graniczny filozofii i teologii: studium z (meta)teologii moralnej.
